- تعداد نمایش : 74
- تعداد دانلود : 47
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2026
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8219
سال : 19
شماره : 5
شماره پی در پی : 123
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 5،
،
شماره پی در پی 123
واکاوی مفاسد اجتماعی در آثار صادق چوبک
صفحه
(183
- 206)
ناصر کهتری بناب ، آرش مشفقی (نویسنده مسئول)، رحیم عبداله فام
تاریخ دریافت مقاله
: اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: خرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: صادق چوبک به عنوان یکی از پیشگامان ناتورالیسم در ادبیات داستانی ایران، همواره نگاهی تند و عریان به لایه های زیرین جامعه داشته است. هدف اصلی این پژوهش، واکاوی مفاسد اجتماعی در آثار چوبک و تبیین پیوند میان فقر ساختاری، استبداد سیاسی و زوال اخلاقی در زیستجهان داستانی اوست. این مطالعه در پی آن است که نشان دهد چگونه نویسنده از ابزار ناتورالیسم برای نمایش مسخ انسانیت در بحبوحه بحرانهای تاریخی ایران (۱۳۲۰-۱۳۴۵) بهره جسته است.
روش: این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و بر مبنای مبانی نظری مکتب ناتورالیسم انجام شده است.
یافته های پژوهش: در نگاه چوبک، فساد نه یک انتخاب فردی، بلکه محصول «جبر محیطی» و «فقر ساختاری» است. او با استفاده از زبان عریان و «زیباییشناسی زشتی»، دیوار عادت را فرو میریزد و شوکدرمانی را به عنوان راهبردی برای آگاهیبخشی برمیگزیند.
نتایج: چوبک با ترسیم نمونه هایی از فرودستان مسخشده و افشای فساد در پوششهای شرعی و اداری، درصدد نمایش بنبستهای اخلاقی جامعه ای است که در آن غرایزِ بقا بر فضایل انسانی چیره شده اند. اگرچه آثار او با تلخی و سیاهی عجین است، اما این زشتنگاری در واقع نوعی جراحی ادبی برای افشای کانونهای عفونت اجتماعی به قصد اصلاح و بیداری وجدان جمعی است.
کلمات کلیدی
صادق چوبک
, مفاسد اجتماعی
, ناتورالیسم
, فقر ساختاری
, مسخ انسانیت
, جبر محیطی.
- تلخابی، مهری و عقدایی، تورج. (1395). گزارش ناتورالیستی صادق چوبک از سیمای زن در سنگ صبور (نقادی زن مدارانهرمان سنگ صبور). بهارستان سخن (ادبیات فارسی)، 13(32)، 157-180.
- ثروت، منصور. (1385). آشنایی با مکتبهای ادبی، چاپ اول، تهران: سخن.
- جعفری کاردگر، سعدی. (1401). در جستجوی ناتورالیسم در آثار صادق چوبک از طریق خوانش رمان تجربی. پژوهشهای زبان و ترجمه فرانسه، 5(2): 214-192.
- حاج آخوندی، زهره؛ عین علیلو، علی و پژوهش، پرنوش. (1402). رنج طردشدگی و کارکرد آن در بازماندن از سیر کمالی در داستانهای چوبک. ماهنامه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال 16، شماره 10، شماره پی در پی 92، 100-85.
- چوبک، صادق. (١٣٨٤). روز اول قبر، تهران: جامه دران.
- چوبک، صادق. (١٣٩٥). انتری که لوطیاش مرده بود. چاپ ششم، تهران: جاویدان.
- چوبک، صادق. (١٣٩٧) .خیمه شببازی. تهران: جامه دران.
- چوبک، صادق. (1399)، تنگسیر.تهران: معین.
- چوبک، صادق. (١٤٠٢). چراغ آخر. تهران: جاویدان.
- چوبک، صادق. (1345)، سنگ صبور، تهران: جاویدان
- چوبک، صادق. (1377)، زیر چراغ قرمز، مشهد: مصفا.
- داد، سیما. (1380). فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ هشتم، تهران: مروارید.
- دستغیب، عبدالعلی. (١٣87). نقد آثار چوبک. تهران: پازند.
- دهباشی، علی. (1380)، یاد چوبک، تهران: ثالث.
- سرانجام، امین، دشتی، سیدمحمد، و محمدی، محتشم. (1399). درهم تنیدگیِ ناتورالیسم و «نیست انگاری» (نیهیلیسم) در آثار داستانی صادق چوبک. پژوهشنامه ادبیات داستانی، 9(1 ): 79-94.
- سیدحسینی، رضا، (1387)، مکتبهای ادبی، چاپ سیزدهم، تهران: نگاه.
- فورست، لیلیان و اسکرین، پیتر. (1375). ناتورالیسم، ترجمه ی حسن افشار، تهران: مرکز.
- کاظمی امیر رضا، و بهرمی، لیلا (۱4۰۲) نقش اندیشه های صادق چوبک در بازنمایی فقر و نابرابری اجتماعی واکاوی سبک واقع گرایی در آثار چوبک. گنجینه زبان و ادبیات فارسی، ۱(۱): ۷۷-۶۳
- میرصادقی، جمال. (1382). داستاننویسهای نامآور معاصر ایران، تهران: اشاره.
- نبیزاده اردبیلی، ندا. (1398). «مردی در قفس»عصارۀ ناتورالیسم چوبک. فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون، 2(1): 55-72.
- هدایت، صادق. ( 2536). بوف کور، تهران: جاویدان.