ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18، شماره 8، آبان 1404 ، شماره پی در پی 114

تحلیل و واکاوی نمادهای اسطوره ای در قصاید فرّخی سیستانی

صفحه (15 - 35)
مرضیه کریمی ، فرزاد عباسی (نویسنده مسئول)، محبوبه ضیاء خدادادیان
تاریخ دریافت مقاله : اردیبهشت 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : مرداد 1404

چکیده

زمینه و هدف: فرّخی سیستانی از جمله شاعران بزرگ سبک خراسانی است که با تبحر در فن شاعری بویژه قصیده سرایی، تصاویری نمادین و اساطیری را با بهره گیری از اسطوره های کهن ایرانی بویژه با تأسی از شاهنامه ارائه داده است. این پژوهش با هدف بررسی بازتاب اساطیر کهن ایرانی در شعر فرّخی سیستانی انجام شده است تا پیوند میان شعر این شاعر بزرگ سبک خراسانی و میراث اسطوره ای ایران زمین را تحلیل و ارزیابی نماید.

روش پژوهش: روش تحقیق در این جستار توصیفی ـ تحلیلی بکمک بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و روش اسنادی است که با بررسی قصاید فرّخی و ارجاع بمنابع اسطوره شناسی ایرانی مانند اوستا، شاهنامه، متون پهلوی و پژوهشهای معاصر انجام شده است.

یافته های پژوهش: در اشعار فرّخی ردّ‌پای اساطیر کهن ایرانی بویژه اسطوره هایی چون فریدون، جمشید، هوشنگ و پهلوانان برجسته ای چون رستم، اسفندیار و جانوران و مکانهای مقدّسی چون سیمرغ، هما،رخش و البرز کوه قابل مشاهده است که در ساختار معنایی و ایدئولوژیک شعر در خدمت اغراض و مقاصد مدحی شاعر قرار گرفته است.

نتایج پژوهش: نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که فرّخی سیستانی با بهره گیری از اسطوره های ایرانی بویژه با نگاه خاصی به شاهنامه، به بازآفرینی هویّت فرهنگی و مشروعیّت‌بخشی به حاکمان غزنوی بویژه سلطان محمود غزنوی، فتوحات و جنگاوریهای ممدوحان پرداخته است. استفاده از این اساطیر نشان از پیوند عمیق شعر فرّخی سیستانی با فرهنگ و نمادهای اسطوره ای ایران و استمرار آن در ادبیّات پس از اسلام دارد.

کلمات کلیدی
فرّخی سیستانی , نمادهای اساطیری , سبک خراسانی , شعر مدحی