- تعداد نمایش : 9
- تعداد دانلود : 6
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1931
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .18 .8025
سال : 18
شماره : 11
شماره پی در پی : 117
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 11،
،
شماره پی در پی 117
بررسی و تحلیل تصاویر استعاری و تشبیهی در شعر شاعران ادبیّات مقاومت ایران با تکیه بر موضوع فلسطین
صفحه
(79
- 97)
کیخسرو ذوالفقاری ، زهره نورایینیا (نویسنده مسئول)، هانیه صدری مجد
تاریخ دریافت مقاله
: مرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: آبان 1404
چکیده
زمینه و هدف: ادبیّات پایداری معاصر ایران یکی از بارزترین جلوه های همدلی با ملّتهای ستمدیده بویژه مردم فلسطین است. در این میان شاعران معاصر با بهره گیری از صور خیال و زبان بلاغی، کوشیده اند رنج و مقاومت ملّت مظلوم فلسطین را در قالب استعاره ها و تشبیه های بدیع بازنمایی کنند. هدف پژوهش حاضر واکاوی و مقایسه تصویرپردازی در شعر دو شاعر معاصر ایرانی درباره فلسطین با تمرکز بر بسامد و کارکرد دو عنصر بلاغی استعاره و تشبیه است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی بر مبنای بلاغت و زیباییشناسی استعاره و تشبیه در گزیده ای از شعر ده شاعر معاصر ایران و با محوریّت موضوع فلسطین انجام خواهد شد. داده ها با تکیه بر تحلیل محتوای کیفی و کمی صور خیال استخراج و طبقه بندی شده اند.
یافته ها: بررسیها نشان داد که بسامد استفاده از استعاره در شعر اغلب شاعران یاد شده، بیشتر است. این مسأله از نگاه ایدئولوژیک و نمادین شاعران بموضوع فلسطین حائز اهمّیّت است؛ جاییکه فلسطین نه بعنوان یک اقلیم جغرافیایی بلکه استعاره ای از ملّت مظلوم، ایمان، مقاومت و رستاخیز و قیام علیه ظلم و تعدی شناخته میشود.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که تصویر فلسطین در شعر معاصر ایران از سطح توصیف فراتر رفته و به بیانی نمادین و بلاغی از ایمان و مقاومت بدل شده است. استعاره بیشتر از تشبیه مورد توجّه قرار گرفته و در این اشعار ساز وکاری معرفتی و ایدئولوژیک بخود گرفته است . در اشعار علی معلّم دامغانی و طاهره صفارزاده استعاره بیشتر از سایر شاعران مورد توجّه قرار گرفته است.
کلمات کلیدی
فلسطین. شعر معاصر. تصویر. ادبیّات مقاومت. تشبیه و استعاره.
- امینپور. قیصر (۱۳۷۵). به قول پرستو. تهران: انتشارات سروش.
- بهارلو. علیرضا و حسنوند. محمد کاظم (1394). «خاستگاه و دگرش مفاهیم در نمادپردازیهای تصویری هنر فلسطین، با تأکید بر نقاشی معاصر و نقش مایه کاکتوس». نشریه هنرهای زیبا ـ هنرهای تجسمی. دوره 20. شماره 3. صص 57 ـ 70.
- بهبهانی. سیمین(1384). مجموعه اشعار. چاپ نهم. تهران: نگاه
- پورمرادی. ناصر و همکاران (1403). «تبیین و بازگویی موضوعات اخلاقی در باب دوم مرزباننامه از طریق تصویرسازیهای ادبی با رویکرد به تشبیه، کنایه و استعاره». نشریه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب سابق). سال هدهم. شماره هتم. پی در پی 102. صص 45 ـ 72.
- پورنامداریان. تقی (1381). سفر در مه. تهران: نگاه، ص 24.
- جاحظ. عمرو بن بحر (1969). الحیوان. 7 جلد (4مجلد). بیروت: دارالکتب العلمیه.
- داد. سیما (1385). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید، ص 139.
- درویش. محمود(1402). درخت زیتون{مجموعه اشعاری درباره فلسطین از شعرای عرب و ایرانی}. ترجمه: غلامرضا امامی و سیروس طاهباز. چاپ دوم. تهران:روزبهان.
- ذوالفقاری. کیخسرو و همکاران (1404). «بررسی تطبیقی تصویر محتوایی فلسطین در شعر شاعران ایرانی و عراقی». گنجینه زبان و ادبیّات فارسی دوره سوم. شماره اول. صص 1 ـ 16.
- زرینکوب. عبدالحسین (1363). شعر بی دروغ؛ شعر بینقاب. چاپ چهارم. تهران: جاویدان، ص 64.
- سبزواری.حمید(1389). این بانگ آزادی: مجموعه اشعار حمید سبزواری. چاپ چهارم. تهران: کیهان.
- سپانلو.محمدعلی(1400). مجموعه اشعار. چاپ سوم. تهران: نگاه.
- شفیعیکدکنی. محمدرضا (1372). صورخیال در شعر فارسی. چاپ پنجم. تهران: آگاه،صص 53 ـ 112 ـ 123.
- شمیسا. سیروس (1371). بیان. چاپ دوم. تهران: فردوسی، ص 142.
- صفارزاده. طاهره(1391). مجموعه اشعار. بکوشش محمد حقوقی.تهران: پارس کتاب.
- عباس. احسان (1384). رویکردهای شعر معاصر عرب. ترجمه: حبیبالله عباسی. تهران: سخن، ص 60.
- فتوحی رود معجنی. محمود (1385). بلاغت تصویر. تهران: سخن، ص 93.
- قزوه. علیرضا(1398). از نخلستان تا خیابان. چاپ هفدهم. تهران: سوره مهر.
- کالر. جاناتن (1382). نظریّه ادبی. ترجمه: فرزانه طاهری. تهران: نشر مرکز، ص 81.
- کوپر. جی. سی (1380). فرهنگ مصوّر نمادهای سنتی. ترجمه: ملیحه کرباسیان. تهران: نشر فرهاد، ص 128.
- محمودی. پگاه (1401). «ظرافتها و شگفتیهای هنری در تصویرسازی غزل معاصر بر پایه تداعی تصویر (با تکیه بر دفتر همراه باران؛ غزلیات امید مجد» نشریه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). دوره 15. پیاپی 8. صص 269 ـ 284.
- معلّم دامغانی. علی(1398). گزیده اشعار. تهران: سپیده باوران.
- ملا ابراهیمی. عزت و جلیلی. محمد حسن (1399). «تصویرپردازی در شعر ابراهیم نصرالله (بررسی موردی تشبیه، استعاره و مجاز)». پژوهشنامه نقد ادب عربی. شماره 2. صص 234 ـ 251.