- تعداد نمایش : 9
- تعداد دانلود : 7
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1933
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .18 .8027
سال : 18
شماره : 11
شماره پی در پی : 117
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 11،
،
شماره پی در پی 117
بررسی تطبیقی استعاره های مفهومی در سروده های محمدعلی بهمنی و نادر نادرپور با رویکرد هستیشناسی
صفحه
(115
- 133)
رقیه کریمی ، علی عین علیلو (نویسنده مسئول)، سپیده سپهری
تاریخ دریافت مقاله
: مرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: آبان 1404
چکیده
زمینه و هدف: زبان شعر عرصه ای برای پیوند اندیشه و احساس است و استعاره، در این میان، نقشی بنیادی در بازنمایی تجربۀ انسانی ایفا میکند. در رویکرد نوین زبانشناسی شناختی، بویژه بر اساس نظریۀ «استعارۀ مفهومی» لیکاف و جانسون (۱۹۸۰)، استعاره نه زینتی بیانی بلکه ابزاری برای فهم و تبیین مفاهیم انتزاعی از طریق مفاهیم عینی تلقی میشود. پژوهش حاضر با رویکردی هستیشناختی، به بررسی استعاره های مفهومی در سروده های محمدعلی بهمنی و نادر نادرپور پرداخته و میکوشد نشان دهد هر یک از این دو شاعر چگونه از طریق استعاره، درک خود از عشق، مرگ، زمان و هستی را بازآفرینی کرده اند.
روشها: این پژوهش به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و بر پایه ی مطالعۀ کتابخانه ای و تحلیل نمونه های شعری انجام گرفته است. در تحلیل داده ها، استعاره ها بر اساس الگوی شناختی لیکاف و جانسون طبقه بندی و از منظر کارکردهای هستیشناختی بررسی شده اند.
یافته ها: یافته ها نشان میدهد که هر دو شاعر از نظام استعاری منسجمی برای تبیین مفاهیم بنیادین زندگی بهره میبرند؛ اما نوع نگرش و تجربۀ زیستۀ آنها موجب تمایز در کارکرد استعاره ها شده است. در شعر نادرپور، استعاره ها بازتابی از اندیشه ای فلسفی، زمانمحور و متأمل در فقدان معنا هستند، در حالی که در شعر بهمنی، استعاره ها جلوه گاه نگاهی عاطفی، عاشقانه و معناساز نسبت به هستیاند.
نتایج: تفاوت بنیادین در جهانبینی این دو شاعر، دو گونۀ متمایز از استعاره های هستیشناختی را پدید آورده است: نادرپور از استعاره برای تبیین «فقدان معنا در جهان و انسان معاصر» بهره میگیرد، حال آنکه بهمنی استعاره را ابزار «آفرینش معنا از دل عشق و زندگی» میداند. در نتیجه، مطالعۀ تطبیقی استعاره های مفهومی در شعر آنان میتواند بازتابگر دو نگرش متقابل اما مکمل به هستی و انسان باشد.
کلمات کلیدی
استعارۀ مفهومی
, هستیشناسی
, محمدعلی بهمنی
, نادر نادرپور.
- بهمنی، محمدعلی. (1399). «مجموعه اشعار بهمنی»، چاپ چهارم، تهران: نگاه.
- بهنام، مینا. (1389). «استعاره مفهومی تور در دیوان شمش»، نقد ادبی، سال4- شماره ی 10:صص114-91.
- ثروتیان، بهروز. (1369). بیان در شعر فارسی. تهران: نشر برگ.
- بهاروند، نازنین؛ سپهوندی، مسعود و صحرایی، قاسم. ( 1401). بررسی استعارۀ مفهومی عشق در غزل سعدی بر پایۀ نظریات لیکاف و جانسون. ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال 15، شماره 12، شماره پیدرپی 82، صص 109-83.
- خصلتی، حمید و علوی مقدم، مهیار. (1401). «تحلیل استعارۀ مفهومی ساختاری «هستی» در غزلهای بیدلدهلوی»، متن پژوهی ادبی، دوره 26، شماره 92.
- زرقانی، سید مهدی و مهدوی، محمد جواد و آباد، مریم. (1392). « تحلیل شناختی استعارۀ عشق در غزلیات سنائی»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 183.
- سالمیان، غلامرضا و سلیمانی، خاطره. (1394). تحلیل بلاغی مجموعه اشعار محمدعلی بهمنی بر مبنای مؤلفه های هنجارگریزی معنایی، سال اول، شمارۀ 2، دوفصلنامۀ بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، صص 40 – 24.
- شمیسا، سیروس. (1378). «بیان». تهران: فردوس.
- صدری، نیره. (1385). «بررسی استعاره در ادبیات فارسی از دیدگاه زبانشناسی شناختی»، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
- لیکاف، جورج و جانسون، مارک. (1397). «استعاره هایی که با آن زندگی میکنیم»، ترجمه جهانشاه مرادبیگی، تهران: نشر آگاه.
- لیکاف، جرج و ترنر، مارک. (1392). «فراسوی عقل سرد (راهنمای تخصصی استعارۀ شعری)»، مترجم: مونا بابایی، تهران: نشر نویسه پارسی.
- نادرپور، نادر. (1387). «مجموعه اشعار»، تهران: نگاه.
- نادرپور، نادر. (1379). «سرمه خورشید»، تهران: مروارید.
- نادرپور، نادر. (13۷8). «چشم ها و دستها». تهران: مروارید.
- هاشمی، زهره. (۱۳۸۹). «نظریه استعاره مفهومی از دیدگاه لیکاف و جانسون»، ادب پژوهی، شماره دوازدهم، صص ۱۱۹-۱۴۰.
- هاوکس، ترنس. (1380). «استعاره»، ترجمه فرزانه طاهری. تهران: نشر کتاب مهناز.