ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18، شماره 11، بهمن 1404 ، شماره پی در پی 117

بازنمایی دنیای درون در شعر افسانه شعبان‌نژاد

صفحه (19 - 36)
پروین مرتضایی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : مرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : آبان 1404

چکیده

زمینه و هدف: افسانه شعبان‌نژاد به عنوان یکی از شاخصترین شاعران ادبیات کودک، با بهره گیری از زبان ساده و آهنگین و تصویرسازیهای تخیلی، جایگاهی متمایز یافته است. با این حال، ابعاد مختلف «دنیای درونی» کودک در شعر او به صورت منسجم و نظام‌مند کمتر مطالعه شده و همین خلأ، مسئله و ضرورت اصلی پژوهش حاضر را شکل میدهد. هدف این پژوهش، واکاوی چگونگی تجسم و بازنمایی وجوه مختلف دنیای درون کودک در شعرهای شعبان‌نژاد است؛ دنیایی که از یک‌سو با تخیل و رؤیاهای کودکانه درهم‌تنیده است، از سوی دیگر با لایه های عاطفی چون مهر، همدلی، ترس و تنهایی پیوند میخورد.

روش‌ها: این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای و تحلیل کیفی متن انجام شده است.

یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهد که افسانه شعبان‌نژاد کودک را به عنوان موجودی مستقل با جهان ذهنی و روانی غنی در نظر میگیرد و برای این جهان، زبان شاعرانه ای ویژه خلق میکند. او با بهره گیری از عناصر فولکلور و فرهنگ بومی، موسیقی درونی و بیرونی کلام، تصویرسازیهای تخیلی و در عین حال آشنا، و نیز شخصیت‌پردازیهای نمادینِ اشخاص، حیوانات و اشیاء، فضایی می‌آفریند که در آن تخیل، عاطفه و معنویت به صورت درهم‌تنیده بازنمایی میشوند.

نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که شعر کودک در آثار افسانه شعبان‌نژاد نه صرفاً ابزاری برای آموزش مستقیم یا سرگرمی گذرا، بلکه بستری کارآمد برای پرورش تخیل، تعمیق تجربه های عاطفی و تقویت هویت معنوی و فرهنگی کودک است. بازنمایی دنیای درون در این اشعار، با پیوند ظریف میان تخیل و واقعیت، زبان و موسیقی، و فردیت کودک و فرهنگ جمعی، الگویی قابل اعتنا برای تحلیل ادبیات کودک و نیز برای بهره گیری تربیتی و فرهنگی از شعر در نظام آموزشی و برنامه ریزی فرهنگی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی
شعبان‌نژاد , شعر کودک , بازنمایی , دنیای درون , تخیل , عاطفه.