%0 Journal Article
%T سفر چهل روزه به مثابه کهن الگوی پالایش: تحلیل ساختار روایی نمایشنامه "سبز، سهراب، سرخ" بر اساس "سفر قهرمان" جوزف کمپبل
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Ava Kazemi
%A Vida Dastmalchi
%A Rahman Moshtaqmehr
%D 2026
%\ 2026/03/01
%N 122
%V 19
%P 155-179
%K Sabz
%K  Sohrab
%K  Sorkh
%K  Play
%K  Hero’s Journey
%K  Archetype
%K  Jung
%K  Campbell
%K  Critique of Power
%K  Chella-nashini
%X زمینه و هدف: نمایشنامه «سبز، سهراب، سرخ» اثر محمدباقر
نباتی مقدم، بازخوانی مدرنی از تراژدی رستم و سهراب است که با جابه جایی نقطه اوج
به آغاز اثر، ساختاری غیرخطی و نمادین خلق کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کهن‌الگویی
سفر چهل‌روزۀ رستم با جسد سهراب، بر اساس نظریۀ «سفر قهرمان» جوزف کمپبل و کهن‌الگوهای
کارل گوستاو یونگ انجام شده است. پرسش اصلی آن است که این سفر تا چه اندازه با
الگوی کلاسیک کمپبل همخوانی دارد و وارونه سازیهای آن چه نسبتی با نقد قدرت و
بازتعریف رستگاری در جهان معاصر دارد.

روش پژوهش: این پژوهش از نوع کیفی و به لحاظ هدف بنیادی-نظری است که با روش
تحلیل محتوای جهت‌دار انجام شده است. داده های اولیه از متن کامل نمایشنامه و داده های
ثانویه از منابع معتبر نظری (آثار یونگ، کمپبل و مقالات علمی مرتبط) گردآوری شده
است. تحلیل در سه مرحله کدگذاری اولیه، طبقه بندی مبتنی بر چارچوب کهن‌الگویی و
تفسیر استقرایی صورت گرفته است.

یافته ها: سفر رستم، ساختار سه مرحله ای «عزیمت، تشرف و بازگشت» کمپبل را
بازتولید میکند، اما در محتوای هر مرحله دستخوش وارونه سازی بنیادین شده است.
فراخوان به سفر فاجعه بار است، امداد غیبی فریب‌آمیز، «آشتی با پدر» به طرد و
خشونت می‌انجامد، «خدایگان شدن» به ظهور قهرمانی ابزاری تبدیل میشود، و «ارباب دو
جهان» به «آواره دو جهان» بدل میگردد. کهن‌الگوهای یونگی (سایه در چهره مردک
ژولیده و رستم جعلی، آنیما در زن وسوسه گر، پیر دانا در پیرمرد آخر) هر کدام نقشی
در فرآیند فردیت‌یابی ناقص رستم ایفا میکنند. عدد چهل نیز کهن‌الگوی چله نشینی
عرفانی را بازنمایی میکند، اما به جای وصال و نور، به «پذیرش سیاهی تغییرناپذیر»
می‌انجامد.

نتیجه گیری: نمایشنامه با وارونه سازی نظام‌مند الگوهای کهن‌الگویی، نقدی بنیادین
بر قدرت استبدادی وارد میکند: در جهان سیاست، قهرمان نه تنها پیروز نمیشود، بلکه
از سوی سیستم خیانت میبیند. رستگاری در این جهان نه در "غلبه بر شر"،
بلکه در "پذیرش آگاهانه رنج و سیاهی" معنا می‌یابد. برکت نهایی به جای
قهرمان، به مخاطب منتقل میشود تا او از انفعال خارج شود و خود به سوی حقیقت حرکت
کند.
%U https://bahareadab.com/article_id/2009