%0 Journal Article
%T تحلیل گفتمان نشانه معناشناسی غیاب-حضور در رمان جای خالی سلوچ اثر محمود دولت‌آبادی بر اساس نظریّه گرمس
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Bita Moslehi
%A Noorollah Farhadi
%D 2025
%\ 2025/07/12
%N 116
%V 18
%P 133-152
%K Grams. Discursive semantic sign. Saluch's vacancy. tension p
%X زمینه و هدف: رمان جای خالی سلوچ اثر محمود دولت‌آبادی یکی از برجسته ترین
روایتهای اجتماعی ـ عاطفی ادبیّات معاصر ایران است که فقدان پدر خانواده را بعنوان
هسته اصلی روایت بیان میکند. غیاب سلوچ، نه صرفاً غیبت یک فرد، بلکه برساختی
معنایی و عاطفی است که تمام روابط خانوادگی را دچار تنش میسازد. از منظر نشانه ـ
معناشناسی تنشی گرمس، گفتمان روایت بر مدار کشاکش میان غیاب و حضور حرکت میکند و
این جابجایی مداوم، به تولید معنا می‌انجامد. در پژوهش حاضر قصد داریم ساز و کار
معنایی و عاطفی غیاب سلوچ بر خانواده او را در بستر داستان از دیدگاه نظریّه نشان
معناشناسی گرمس و گفتمان تنشی بررسی نماییم. 

روش پژوهش: روش پژوهش در این جستار بر مبنای رویکرد نشانه معناشناسی تنشی گرمس
بشیوه توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای در رمان جای خالی سلوچ
میباشد. 

یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که غیاب سلوچ
بعنوان محور اصلی روایت در رمان جای خالی سلوچ عاملی برای تنش عاطفی و ایجاد معنا
در داستان است. در غیاب سلوچ، مرگان دچار اضطراب، خشم و ناامیدی میشود. غیاب سلوچ
و یادآوری خاطرات او سبب فرایندی پویا و تنشی عاطفی در سیر روایت داستان است.

نتایج پژوهش: بر اساس نتایج پژوهش غیاب سلوچ نه تنها خانواده او بلکه کل ساختار
اجتماعی روستا را بلحاظ فرآیند تنشی تحت تأثیر قرار میدهد. نظام ارزشها، اعتماد
اجتماعی و حتی روابط اقتصادی همگی تحت تأثیر این غیاب فرو میریزند. این غیاب،
صرفاً پدیده فردی نیست، بلکه یک گفتمان جمعی و اجتماعی است که در بستر مشکلات
بوجود آمده در جامعه ای استعمار شده را حکایت میکند. در این روایت با حذف یک شخصیّت، هیجانها و
برانگیختگیهای مختلفی بلحاظ عاطفی روایت داستان را پیش میرانند. گفتمان تنشی در
این رمان نشان میدهد که چگونه فقدان و عدم حضور یک کنشگر، به اصلیترین عامل آفرینش
معنا تبدیل میگردد.
%U https://bahareadab.com/article_id/1918