%0 Journal Article
%T بررسی نقشهای ششگانه زبان در منظومه خسرو و شیرین نظامی برمبنای نظریه رومن یاکوبسن
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Mojtaba Bazzi
%A Heydar Ali Dahmarde
%D 2025
%\ 2025/06/04
%N 115
%V 18
%P 1-18
%K Nezami
%K  Khosrow and Shirin
%K  Jakobson
%K  six functions of language
%K  lyrical literature.
%X زمینه و هدف: نظامی شاعر بلند آوازه ادب فارسی که سردمدار ادب غنایی و شعر
عاشقانه محسوب میشود. شعر نظامی هم از نظر صورت و هم از نظر معنا در اوج هنر
شعریست. او همواره در پی انتخاب بهترین سخن میباشد. سخن نیکو در قالب واژهها و
تعبیرات زیبا. در منظومه گرانقدر خود
-خسرو و شیرین- طبع آزمایی کرده و اثری
سرشار از مضامین هنری را خلق کرده است که مفهوم عشق کانون اصلی آن میباشد، این
سروده بینظیر بدان جهت که در قالب داستان سروده شده و با شخصیتهای مختلف داستانی
گره خورده است و همچنین بهره گیری زیاد شاعر از عنصر گفتگو در آن بیانگر تسلط
نظامی بر زبان و ویژگیهای ارتباطی میباشد که بر اساس نظریه نقشهای ششگانه زبان
یاکوبسن مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است.

روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی
میباشد که به روش کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای متن ادبی انجام شده است.

یافته ها: نظامی در هنریترین اثر خود؛ یعنی خسرو و شیرین که هسته داستانی آن
سرچشمه بسیاری از شعر بوده است از این عناصر و کارکردهای زبانی به خوبی بهره جسته
و هرکدام را متناسب با کلام شخصیتهای داستان خود و به تناسب نقش آن شخصیت به کار
گرفته است که در نقش ترغیبی که کارکرد اصلی زبان میباشد بیشترین استفاده را داشته است
و پس از آن نقشهای فرعی: عاطفی، همدلی، ادبی، فرازبانی و ارجاعی به ترتیب قرار
گرفتند.

نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان میدهد که نظامی نسبت به استفاده از نقشهای زبان
آگاهی داشته و به تناسب هر شخصیت به کلامش و آن شخصیت داستانی نقش زبانی اعطا کرده است
و به آن‌ها در هر نقش اولویتی داده است. به عنوان مثال شیرین را بیشترین ترغیب و
خسرو را بالاترین همدلی در نظر گرفته است.
%U https://bahareadab.com/article_id/1896