%0 Journal Article
%T مطالعۀ سبک‌شناسی اشعار حیدرعلی کمالی
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Reza Ghayoomi
%A Morteza Fallah
%A Majid Pouyan
%D 2025
%\ 2025/05/02
%N 114
%V 18
%P 171-200
%K A Stylistic Study of Heydar Ali Kamali’s Poetry
%X زمینه و هدف: حیدرعلی کمالی(1328-1250ش، ابرقو) از شاعران تأثیرگزار عصر مشروطه
است. در جستار حاضر، سبک شخصی اشعار او در سطوح زبانی، ادبی، فکری و نیز ویژگیهای
سبک دورۀ این شعرها واکاوی شده است. 

روش مطالعه: داده های مورد نیاز این تحقیق از بررسی منابع کتابخانه ای به دست آمده
و سپس داده های مزبور با روش توصیفی و تحلیلی مطالعه شده است. 

یافته ها: زبان شعر کمالی رسمی-ادبی و فاقد اضطراب سبکی است. در دیوان وی
قالبهای غزل و قصیده پربسامدترند. او بحر مضارع را بر سایر بحور عروضی ترجیح داده
و بجز در سرودن مسمّط که با الزام مالایلزم، مصراعهای نخست را نیز با یکدیگر
همقافیه کرده، معمولاً از قافیه در حدّ ضرورت استفاده کرده است. ابزارهای موسیقی‌آفرین
همچون ردیف، واج‌آرایی و قافیۀ درونی چندان مورد اقبال وی نیستند. سبک واژه گزینیهای
او در مسیر حفظ فخامت زبان شعر است و واژه های عامیانه و تخصّصی در آن فراوان
نیست. در سطح نحوی، جملات مرکّب طولانی به صورت افراطی بکار نرفته است. در سطح
ادبی، بسامد کنایه در میان صنایع معنوی بالاست و جزو ویژگیهای سبکی شعر اوست. بین
صنایع لفظی، تکرار و جناس نسبتاً بیشترند. در سطح فکری سه دسته مضمون اصلیترین محورهای
محتوای شعر کمالی را شکل میدهند. مضمونهای سیاسی-اجتماعی شعر او شامل آزادی، وطن،
نقد جامعۀ رخوت‌آلود، ارزش برابر مرد و زن و قانونگرایی است. نزد کمالی، مضمونهای
اعتقادی-اخلاقی بیشتر بر درونگرایی و ستایش ارزشهای اخلاقی تأکید دارند. شعر او
شعر متصوّفه نیست، امّا گاهی در آنها به مفاهیم و مسائل عرفانی اشاره شده است.
مضمونهای غنایی-عاشقانه بیشتر در غزلها آمده است. کمالی گاهی به عشق سوای معشوق و
گاه به عشقورزی نسبت به یک معشوق مشخّص زمینی میپردازد. در شعر او مظاهر سبک دوره های
شعر خراسانی، عراقی و هندی ملاحظه میشود، امّا کمالی از ویژگیهای همۀ آنها سبک
شخصی خویش را آفریده است.

نتیجه گیری: حیدرعلی کمالی یکی از شاعران
عصر مشروطه است که سبک شعرهای او در سطوح زبانی و فکری ممتاز شده و کمالی
را به شاعری صاحب‌سبک تبدیل کرده است.
%U https://bahareadab.com/article_id/1889