امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912320260723Examination and Analysis of Selected Poems from Persian Textbooks in the Second Stage of Secondary Education (Theoretical Track) from the Perspectives of Teachers and Students in Three Domains: Didactic Literature, Resistance Literature, and Lyrical Literبررسی و تحلیل اشعار منتخب کتابهای فارسی دوره دوم متوسطه نظری از دیدگاه معلمان و دانش آموزان در سه حوزه ادبیات تعلیمی، پایداری و غنایی263273825810.irandoi.2002/bahareadab.2026.8258faاصغرنوذریدانشجوی دکتری دروه زبان و ادبیات فارسی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.yesasgharnozari87@gmail.comمنوچهراکبریاستاد دروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.nomakbari@ut.ac.ir Journal Article14041224BACKGROUND AND OBJECTIVES: Persian textbooks in the second stage of secondary education (theoretical track), in addition to teaching language and literature, also play a role in transmitting moral, identity-related, emotional, and cultural values. This study was conducted with the aim of examining and analyzing selected poems from these textbooks in three domains—didactic literature, resistance literature, and lyrical literature—from the perspectives of teachers and students, in order to clarify the degree of suitability, attractiveness, comprehensibility, and educational function of these poems. METHODOLOGY: This research was carried out using a descriptive-analytical method with a survey approach. The statistical population included Persian language teachers and students of the second stage of secondary education (theoretical track) in Ilam Province. The data collection instrument consisted of questionnaires constructed based on linguistic, content, educational, emotional, and artistic indicators, and the data were analyzed using frequency, percentage, and mean. FINDINGS: The findings of the study indicate that the poems in the three mentioned domains are not equal in terms of acceptance level and educational function. Teachers emphasize more on moral value, literary merit, and teachability, whereas students are more influenced by linguistic fluency, emotional appeal, and connection with lived experience. Among didactic poems, "Niki" and "Most o Hoshyar"; among resistance poems, "Homay-e Rahmat" and "Damavandieh"; and among lyrical poems, "Mehr o Vafa," "Ni-nameh," and "Setayesh of Sanaei Ghaznavi" have the highest analytical and educational capacity. CONCLUSION: The results indicate that poem selection in textbooks should be based on a balance between literary value, educational message, linguistic simplicity, and the ability to connect with students. This study can be effective in reviewing the content of Persian textbooks, the method of teaching poetry, and enhancing the educational connection between text and reader.زمینه و هدف: کتابهای فارسی دوره دوم متوسطه نظری، افزون بر آموزش زبان و ادبیات؛ در انتقال ارزشهای اخلاقی، هویتی، عاطفی و فرهنگی نیز نقش دارند. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل اشعار منتخب این کتابها در سه حوزه ادبیات تعلیمی، پایداری و غنایی از دیدگاه معلمان و دانش‌آموزان انجام شده است تا میزان تناسب، جذابیت، فهم‌پذیری و کارکرد آموزشی آنها روشن شود. روش ها: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد پیمایشی انجام ‌شده است. جامعه آماری، شامل معلمان فارسی و دانش آموزان دوره دوم متوسطه نظری استان ایلام است. ابزار گردآوری داده ها، پرسش‌نامه های ‌ساخته شده بر پایه شاخصهای زبانی، محتوایی، آموزشی، عاطفی و هنری است و داده ها با فراوانی، درصد و میانگین، تحلیل شده اند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهد که اشعار سه حوزه یادشده از نظر میزان مقبولیت و کارکرد آموزشی، یکسان نیستند. معلمان بیشتر بر ارزش تربیتی، ادبی و قابلیت تدریس تأکید دارند، در حالیکه دانش‌آموزان بیشتر تحت تأثیر روانی زبان، جذابیت عاطفی و ارتباط با تجربه زیسته قرار میگیرند. در میان اشعار تعلیمی، «نیکی» و «مست و هوشیار»؛ در میان اشعار پایداری، «همای رحمت» و «دماوندیه»؛ و در میان اشعار غنایی، «مهر و وفا، نی‌نامه و ستایش سنایی غزنوی»؛ بیشترین ظرفیت تحلیلی و آموزشی را دارند. نتیجه گیری: نتایج نشان میدهد که انتخاب شعر در کتاب درسی، باید بر پایه توازن میانِ ارزش ادبی، پیام آموزشی، سادگی زبانی و قابلیت ارتباط با دانش آموز انجام شود. این پژوهش میتواند در بازنگری محتوای کتابهای فارسی، شیوه تدریس شعر و ارتقای ارتباط آموزشی میان متن و مخاطب، مؤثر باشد.ادبیات تعلیمی, ادبیات پایداری, ادبیات غنایی, دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه نظری, کتاب فارسی, معلمانDidactic literature, Resistance literature, Lyrical literature, Second stage of secondary education (theoretical track) stu, Persian textbook, Teachershttps://bahareadab.com/downloadPDF/2029.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2029.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی و تحلیل اشعار منتخب کتابهای فارسی دوره دوم متوسطه نظری از دیدگاه معلمان و دانش آموزان در سه حوزه ادبیات تعلیمی، پایداری و غناییhttps://bahareadab.com/en/article/Examination and Analysis of Selected Poems from Persian Textbooks in the Second Stage of Secondary Education (Theoretical Track) from the Perspectives of Teachers and Students in Three Domains: Didactic Literature, Resistance Literature, and Lyrical Liter