%0 Journal Article
%T احساس حقارت و سازوکار جبران در پهلوانان سامنامه و بهمن‎نامه از منظر آدلر
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A نسرین فهیمی
%A فاطمه ریاحی
%A مژده شفیعی
%D 2026
%\ 1405/01/16
%N 124
%V 19
%P 21-40
%K احساس حقارت
%K  سازوکار جبران
%K  علاقه اجتماعی
%K  روانشناسی فردی آدلر
%K  سامنامه
%K  بهمن‎نامه
%X هدف: روانشناسی فردی
آلفرد آدلر، با تکیه بر دو مفهوم «احساس حقارت» و «سازوکار جبران»، چارچوبی کارآمد
برای واکاوی انگیزه های نهفته در کنش پهلوانان حماسی فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر میکوشد
بر این اساس، فرآیند شکل‌گیری احساس حقارت و سازوکارهای جبرانی پهلوانان سامنامه و
بهمن‎نامه را تحلیل و مقایسه کند.

روش: این پژوهش با
رویکردی توصیفی‌تحلیلی و بر پایه تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. مؤلفه های نظریه
آدلر احساس حقارت، تلاش برای برتری و علاقه اجتماعی در قالب نشانگرهای متنی معین عملیاتی
شدند و کنش‌ها و گفتارهای پهلوانان دو منظومه، به مثابه واحد تحلیل، بر اساس این نشانگرها
بررسی و با یکدیگر مقایسه شدند.

یافته ها: خاستگاه احساس
حقارت در بهمن ماهیتی بیرونی و حیثیتی دارد و جبران او عمدتاً واکنشی، انتقام‌جویانه
و سلطه طلبانه است؛ در مقابل، احساس کمبود در سام بیشتر از قیاس با تبار و ناکامی عاطفی
برمی‌خیزد و جبران او سویه ای اثباتی و فردی می یابد. بررسی پهلوانان فرعی نیز نشان
میدهد که احساس حقارت به نتیجه ای یگانه نمی‌انجامد، بلکه بسته به منش شخصیت، طیفی
از فداکاری و تدبیر تا انتقام و خودبزرگ‌بینی را در برمیگیرد.

نتیجه گیری: تمایز بنیادین دو منظومه نه در وجود احساس حقارت، که در
کیفیت و جهت‌گیری جبران آن نهفته است: بهمن‎نامه بر الگوی
جبران واکنشی و سامنامه بر الگوی جبران اثباتی استوار است.
%U https://bahareadab.com/article_id/2034