%0 Journal Article
%T واکاوی سبک‌شناسی نسخه خطی «اساس‌المعرفت» کمال‌الدین صدیقی (سده دهم هجری)
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A مهران محبی
%A مریم محمودی
%A پریسا داوری
%A حسین آقاحسینی
%D 2026
%\ 1404/12/27
%N 123
%V 19
%P 21-39
%K نسخه خطی
%K  سبک‌شناسی
%K  اساس‌المعرفت
%K  کمال‌الدین صدیقی
%K  نثر صفوی
%K  نقشبندیه
%X زمینه و هدف: نسخه خطی «اساس‌المعرفت» اثر کمال‌الدین
صدیقی، عارف سده دهم هجری و از شاگردان جامی، تنها نسخه ای ناشناخته در کتابخانه
آیت‌الله گلپایگانی قم است. هدف این پژوهش، نسخه شناسی اثر و تحلیل سبک‌شناسی آن
در سه سطح زبانی، بلاغی و فکری است.

روشها: این پژوهش به روش کتابخانه ای و توصیفی‑تحلیلی
انجام شده است. داده ها از طریق خوانش مکرر و بررسی دقیق نسخه خطی گردآوری و سپس
ویژگیهای سبکی اثر در سطوح سه گانه تحلیل شده است.

یافته ها: نثر اساس‌المعرفت متأثر از نثر مصنوع دوره صفوی
است و از سجع، جناس و تکرار بهره میبر‌د. در سطح واژگانی، بسامد بالای کهن‌واژه هایی
چون «سوفار»، «دریوزه گری» و «غشاوه»، لغات عربی (جمع مکسر، مصادر صناعی)، صفات
مؤنث برای جمع و ترکیبات وصفی مقلوب چشمگیر است. ساختار نحوی با کاربرد افعال کهن
(ماضی استمراری با «ی»، مضارع التزامی به جای اخباری)، نشانه مفعولی «مر» و جابه جایی
ارکان جمله مشخص میشود. در حوزه بلاغت، تشبیه (به ویژه اضافه تشبیهی)، استعاره،
تضمین گسترده آیات، احادیث و اشعار (به ویژه از مولوی و جامی)، لف و نشر و تناقض‌نما
کاربرد دارد. از حیث فکری، نویسنده از مکتب ابن‌عربی (وحدت وجود، اعیان ثابته، جبر
استعدادی) و طریقت نقشبندیه (ذکر قلبی، خلوت در انجمن، مراقبه) تأثیر پذیرفته است.

نتیجه گیری: این اثر ضمن معرفی شرحی ناشناخته از آرای ابن‌عربی،
حلقه ای مهم از زنجیره انتقال عرفان ابن‌عربی به دوره صفوی و هند به شمار میرود.
با توجه به وجود تنها یک نسخه خطی و نبود چاپ علمی معتبر، تصحیح انتقادی آن ضروری
مینما‌ید.
%U https://bahareadab.com/article_id/2018