%0 Journal Article
%T واکاوی کنشگری گفتمانی سروده های محمّد تقی بهار بر پایه رویکرد تاریخگرایی نوین (با تأکید بر پویایی «متن» و «بافت تاریخی»)
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A احسان حضرتی
%A عباس محمدیان
%A مهیار علوی مقدم
%A حسن دلبری
%D 2026
%\ 1404/06/06
%N 117
%V 18
%P 59-78
%K کنشگری گفتمانی
%K  تاریخگرایی نوین
%K  محمّدتقی بهار
%K  پویایی متن
%K  گفتمان قدرت.
%X زمینه و هدف: بررسی کارنامه شعری محمدتقی بهار همواره بین دو رویکرد متنی محض و
تاریخی محض در نوسان بوده است. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای کنشگری گفتمانی
سروده های بهار در تعامل پویا با بافت تاریخی عصر مشروطه و بر پایۀ رویکرد
تاریخگرایی نوین انجام شد.

روش‌ها: این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر مبانی تاریخگرایی نوین
انجام شده است. داده ها از طریق مطالعۀ کتابخانه ای و تحلیل محتوای دیوان اشعار
بهار گردآوری و بر اساس مؤلفه های سه گانۀ ردیابی تبادل گفتمانی، کالبدشکافی تقابل
درون‌متنی و احیای روایتهای مغفول تحلیل شدند.

یافته ها: یافته ها نشان میدهد سروده های بهار با بازنمایی آگاهانۀ روایتهای
مغفول، نه تنها ابزار بی‌ارادۀ گفتمانهای حاکم نیست، بلکه از طریق خلق گفتمانهای
بدیل، تقویت حس عاملیت اجتماعی و فضاسازی برای مقاومت مدنی، نقشی پیشبرنده در
تکوین جامعه پذیری سیاسی ایفا میکند.

نتیجه گیری: شعر بهار به مثابۀ «انرژی فرهنگی» فعال، هم بازتاب شرایط پیچیدۀ عصر
مشروطه است و هم عاملی اثرگذار در شکل‌دهی به آگاهی تاریخی و گفتمانهای اجتماعی آن
دوره بود. این پژوهش الگویی برای مطالعۀ متون ادبی-تاریخی دیگر در چهارچوب
تاریخگرایی نوین ارائه میکند.
%U https://bahareadab.com/article_id/1930