%0 Journal Article
%T تحلیل و بررسی اندیشه های ملامتیّه در غزلیّات ناصر بخارایی
%J  ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A میلاد خورشید کردلر
%A عباس باقی‌نژاد
%A فروغ جلیلی
%D 2025
%\ 1404/04/18
%N 115
%V 18
%P 261-285
%K غزلیّات ناصر بخارایی
%K  ملامتیّه
%K  عرفان و تصوّف
%K  شعر قرن هشتم.
%X زمینه و هدف: ملامتیّه بعنوان یکی از مهمترین جریانهای منشعب از عرفان و تصوّف
معتقد بودند که جلب رضایت خلق و توجّه به خوشایند آنان، بنده را از حق دور میدارد
و در نتیجه سالک از عنایت خداوند محروم میگردد از این رو با تن دادن به ملامت مردم
باید تنها در جهت جلب نظر حق تعالی و اخلاص عمل باشد. این اندیشه در بسیاری از
متون عرفانی فارسی از جمله غزلیات ناصر بخارایی مورد توجّه قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش تحلیل و بررسی اندیشه
ملامتیّه در غزلیّات ناصر بخارایی از شاعران غزلسرای مطرح در قرن هشتم هجری میباشد
تا جهتگیریهای ملامتی او را در این خصوص مورد بررسی قرار دهیم و نمودهای این
اندیشه را در غزلیّات وی، دسته بندی و تفکیک نماییم. 

روش پژوهش: روش پژوهش در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است که با بررسی محتوای صد
غزل از غزلیّات ناصر بخارایی که بصورت گزینشی انتخاب شده است، مضامین مرتبط با
اصول ملامتیّه، استخراج، دسته بندی و تحلیل شده است. 

یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که در غزلیّات
ناصر بخارایی مفاهیمی چون عدم دلبستگی به دنیا، پنهان داشتن طاعات، رضایت از ملامت
و میخوارگی، گریز از نام و ننگ، نکوهش زاهدان ریایی و اهل تزویر، خوارداشت نفس،
خدمت به خلق، بی‌توجّهی به علم رسمی و ترک آداب ظاهری تصوّف از بسامد قابل ملاحظه ای
برخوردار است و بعنوان مؤلفه های اصلی اندیشه ملامتیّه در دیوان این شاعر قابل
رهگیری و تأمل است. 

نتایج پژوهش: نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که ناصر بخارایی در غزلیّات خود
با بهره گیری از زبان عاشقانه و انتقادی نه تنها آموزه های مکتب ملامتی را در
اشعار خویش منعکس نموده است، بلکه با نقد صوفیان ریایی و زاهدان اهل سالوس و تزویر
تصویری متفاوت از سلوک حقیقی عارفانه ترسیم کرده است که در آن بیش از هر چیز بر
اخلاص عمل و پنهان داشتن اوصاف نیک و پرهیز از ریا تأکید مینماید.
%U https://bahareadab.com/article_id/1909