ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18، شماره 9، آذر 1404 ، شماره پی در پی 115

نگرشی برمؤلفه های بیانی سبکساز در اشعار شفیعای شیرازی

صفحه (37 - 54)
عاطف آب‌آذر ، عباس نیکبخت (نویسنده مسئول)، محمدامیر مشهدی
تاریخ دریافت مقاله : خرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : شهریور 1404

چکیده

زمینه و هدف: مقولۀ بیان جزء لاینفک آثار ادبی است به گونه ای که در شعر سنتی و جدید نمود آن را میتوان مشاهده کرد. در واقع باید گفت که اگر شاعری هم صاحب سبک نباشد با بهره گیری از عنصر صور خیال میتواند اثرش را متمایز سازد. شفیعای شیرازی از آن دسته از شاعرانی است که به خوبی از عهدۀ این مسأله برآمده و اثرش را در عالمِ شعر برجسته ساخته است. در این پژوهش هر یک از مباحث صورخیال در دیوان شفیعای شیرازی از تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه در بخش‌های با ارائه شواهدی از اشعار وی، پژوهش شده و مسائل بیانی اشعار شفیعای شیرازی را به گونه ای مبسوط در ابعاد مختلف باز نموده و ارائه شده است.

روش پژوهش: پژوهش پیش‌ رو، مطالعه ای نظری است که داده های آن از اسناد کتابخانه ای به دست آمده و با تلفیقی از روش توصیفی – تحلیلی و آماری (ذکر بسامد هر یک از انواع بیان) بررسی و تحلیل شده است.

یافته ها: یافته ها نشان داده است که شفیعای شیرازی در حوزۀ بیان و صور بلاغی، توانمند و صاحب هنر ظاهر شده است و به راستی که در همۀ حوزه های صورخیال به ویژه انواع تشبیه، سرآمد شاعران زمان خود بوده است. پژوهش در مسائل بیانی دیوان اشعار او ما را به توانایی‌های او در آفرینش و پردازش انواع صورخیال آگاه میکند.

نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهدکه انواع تشبیه از جمله تمثیل، بلیغ، مجمل، مفصل، مفرد به مفرد، حسی به حسی، عقلی به حسی و ... پربسامدترین مؤلفه های بیانی در اشعار شفیعای شیرازی است. دیگر مؤلفه های بیانی چون استعاره ، کنایه و مجاز در شعر وی از بسامد کم تری برخوردار است که جای هیچ خرده ای بر شاعر نیست چرا که شاعر بار ادبی بودن اثرش را متناسب با سبک شعری دوره اش و به موازای آن با تشبیه به خوبی ادا کرده است.

کلمات کلیدی
سبک هندی , بیان , شفیعای شیرازی , دیوان اشعار