فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)

فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 11، شماره 3، ، شماره پی در پی 41

سبک و ساختار دستوریِ جمله‌های ناقص در مثنوی مولانا

صفحه (351 - 375)
محمد پاک نهاد(نویسنده مسئول)، اکبر شاملو
تاریخ دریافت مقاله : تابستان 96
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : تابستان 96

چکیده
در جستجوی جذابیت مثنوی مولانا، نقش زبان و ساختار دستوری قابل چشم پوشی نیست. زبان و معنا در مثنوی توأمانند. ساختار دستوری زبان فارسی در مثنوی مولانا دارای برجستگیها، خلاف عادتها و منطق گریزیهایی است که جز در همان نظام معنایی قابل بررسی نمیباشد مولانا با استفاده از شگردِ حذف، داستانهای پیشینیان را در زیباترین و شاید موجزترین شکل ممکن بیان نموده است. به قرینه‌‌های لفظی یا معنوی میتوان عناصر و اجزای جمله را حذف نمود. همین عنصر در زبان مولانا بگونه‌ای عمل مینماید که تبدیل به عنصری سبک ساز میشود. نکته اینکه «حذف» از خصایص سبک زبانی شعر مولاناست. در این مقاله حذفهای هنری، در ساختار جمله سنجیده شده است و همین حذفیات تحت عنوان «جمله‌های ناقص» طبقه بندی شده است. کم‌کوشی در سؤال و جواب، برشمردن و توضیح ساختار جمله‌های بی‌فعل و  جمله‌های بی‌شخص و نهاد و نشان دادن  حذفهای  با قرینه و بی‌قرینه  از نتایج این پژوهش است.  

کلمات کلیدی
مثنوی , حذف , جمله‌‌های ناقص , جمله‌های بدون فعل و نهاد , کم کوشی